مضمون خانوادگي امر به معروف و نهي از منكر     بسياري از پسران و دختران هنگامي كه به سن نوجواني مي رسند جداي از شرايط فرهنگي واجتماعي جامعه براثر برخوردهاي نامناسب والدين وناآگاهي والدين نسبت به مسائل تربيتي و ديني در خوداحساس حقارت ،خودكم بيني وياغيره مي كنند و براي سرپوش نهادن به اين حس به محض ورود به اجتماع براي اثبات موجوديت خود با خودآرايي زننده ويا رفتارهاي غيرمتعارف در صدد دلربايي و جلوه گري برمي آيند و بدين طريق به انحراف وبيراهه كشيده مي شوند.     برخي از والدين نيز همت خود را فقط درسير كردن شكم فرزندان و تهيه لباس وپوشاك آنان صرف نموده وآن را تنها وظيفه خود مي دانند.     در حالي كه روح ،جان و مغز اين عزيزان به غذاي مناسب وپوشش محافظ از آفات نيز نيازمند است واين نيازمندي اهميت بيشتري دارد و مراقبت مضاعفي را مي طلبد و بنابراين بي اعتنايي آنان نسبت به اين امور فاجعه آميز خواهد بود در آيه شريفه خدا مي فرمايد:” فلينظر الانسان الي طعامه “(19() اي آدم ها همان طور كه بايد غذاي جسمتان را قبل از ميل كردن وارسي كنيد غذاي روح وجانتان راچطور ؟)     بعضي در تفسير اين آيه معتقدند كه منظور از نگاه كردن به مواد غذايي اين است كه انسان هنگامي كه بر سرسفره مي نشيند دقيقا بنگرد كه آ نها را از چه راهي تهيه كرده! حلال است يا حرام؟ مشروع يا نامشروع و به اين ترتيب جنبه هاي اخلاقي وتشريعي رامورد توجه قرار دهد.     دربعضي از روايات كه از معصومين نقل شده نيز آمده است كه منظور از طعام در اينجا علم ودانش است كه غذاي روح در اينجا از طريق قياس اولويت مي توان استفاده كرد چرا كه انسان تركيبي است از روح وجسم همان گونه كه جسم او نياز به غذاي مادي دارد روح اونيز محتاج به غذاي روحاني است.(20)     مسئوليت خانواده بسيار سنگين وحساس است و تربيت فرزند وهمسرداري داراي آيين واحكام ويژه اي است وهر يك از اركان خانواده در حق يكديگر وظايفي به عهده دارند تنها با انجام اين وظايف وامركردن يكديگر به خوبي ها ونهي كردن يكديگر از بدي ها است كه كانون خانواده همواره گرم وسالم خواهد ماند.     خدا در قرآن مي فرمايد:     “ ياايها الذين امنو قوا انفسكم واهليكم نارا و قودها الناس والحجاره “(21( )اي كساني كه به خداايمان آورده ايد بر خود وخانواده خويش از آتش (دوزخي ) كه آتش افروزش مردم هستند بترسيد (و با اطاعت از احكام الهي) خود را از آن دور نگه داريد.)     در جاي ديگر در اثر كوتاهي كردن در امر به معروف ونهي از منكر نسبت به يكديگر در خانواده مي فرمايد :     “ان الخاسرين الذين خسروا انفسهم واهليهم يوم القيمه الاذلك هو الخسرن المبين .”(22() همانا ورشكسته ترين افراد كساني هستند كه خود وخانواده خود را دراثر سود تربيت يا كوتاهي در تعليم وتربيت در روز قيامت به زيان انداختند ، هان! اين همان خسران وزيان آشكار است.)     مضمون اجتماعي امر به معروف و نهي از منكر     امر به معروف ونهي از منكر يك مضمون ومحتواي صددر صد اجتماعي داشته وبه دور از جنبه هاي فردي است و به اين معني كه مسئله در اينجا يك جامعه است نه مسئله اشخاص فقط . نخستين دليل بر اين معني ، مفهوم اجتماعي خود معروف ومنكر است زيرا معروف نام هر كاري است كه خوبي آن به وسيله عقل يعني عقل يك اجتماع به عبارت ديگر به وسيله عقلاء و به وسيله شرع يعني عقل كل يك اجتماع به رسميت شناخته شود و منكر نقطه مقابل آن است . يعني منكر هر كاري است كه مورد انكار و تقبيح عقل كل آن اجتماع مي باشد.     آيات قرآن آيه 104، 110 سوره آل عمران براين موضوع دلالت دارد كه امر به معروف ونهي از منكر را كار يك امت و ملت يعني ملت اسلام قرار داده است وبديهي است كه ملت هم يك مضمون ومفهوم صددرصد اجتماعي دارد ومسلم است كه براي حسن جريان كارهاي اجتماعي وجودسازمان وتشكيلات از قبيل حزب، دولت و هيئت هاي اجتماعي ديگر از ضروريات است تا از بي نظمي ها ،هرج و مرج و تك روي ها ،ضد ونقيض كاري هاوكارهاي خودسرانه افراد جلوگيري شود و از روايات به عنوان نمونه حديث امام محمد باقر (عليه السلام ) مي باشد:“ ...ان الامر بالمعروف والنهي عن المنكر فريضه بها تقام الفرائض وتامن المذاهب و تحل المكاسب وتردالمضالم وتعمر الارض وينتصف من الاعداء و يستقيم لامر...”(23)     (امر به معروف ونهي از منكر فريضه بزرگي است كه در پرتو آن ساير فرايض برپا داشته مي شود راه ها امن، تجارت وكسب ها حلال ،مظالم به صاحبان اصلي اش باز گردانده ،زمين آباد وحق از دشمنان گرفته مي شود.)     مطلب مهمي كه از اين روايت استفاده مي شود اين است كه برخلاف پندار عامه مردم كه امر به معروف ونهي از منكر را به يك سلسله مسائل عبادي محدود مي دانند اما دايره وميدان اين دو فريضه بزرگ دراسلام بسيار گسترده است وهمه اصلاحات اعتقادي، اخلاقي ، فرهنگي و اجتماعي را زير پوشش مي گيرد.     با امر به معروف ونهي از منكر نه تنها از كمرنگ شدن ارزش هاي اسلامي مي توان جلوگيري كرد بلكه در جهت توسعه وگسترش آن مي توان حركت نمود با امر به معروف ونهي از منكر واجبات الهي جامعه عمل به خود مي پوشد.درچنين جامعه اي نه تنها برپايي واجبات الهي عملكرد اساسي آن به شمار مي رود بلكه به مصداق “و سارعوا الي مغفره من ربكم “(24) و “سابقوا الي مغفره من ربكم”(25) در انجام اعمال شايسته خواه واجب باشد خواه مستحب از يكديگر پيشي گرفته و براي رسيدن به رضوان وغفران الهي شتاب و سرعت مي گيرند.     امام حسين (عليه السلام ) نيز دراين زمينه اين چنين مي فرمايند:     “... انها اذا اديت واقيمت استقامت الفرائض كلها هينها وصعبها وذلك ان الامر بالمعروف والنهي عن المنكر دعاء الي الاسلام مع رد المظالم ومخالفت الظالم وقسمه الضيء و الغنائم من مواضعها و وضعها في حقها...”(26( ) امر به معروف ونهي از منكر فريضه اي است كه اگر برپا گردد همه فرايض وقوانين اسلام اعم از سهل ومشكل و كوچك وبزرگ آنها همگي اجرا مي شود زيرا امر به معروف ونهي از منكر با رد مظالم و باز گرداندن حقوق غصب شده به صاحبان آنها و مخالفت مبارزه با ظالمان و تقسيم عادلانه ثروت وبيت المال و غنايم و دريافت ماليات هاي اسلامي از محل هاي آنها و رساندن آنها به مصارف حقيقي و واقعي آنها دعوت به اسلام مي كند. )     با توجه به روايات مي توان برجسته ترين دستاوردهاي امر به معروف ونهي از منكر اسلامي را در بردارنده جامع ترين مسائل اجتماعي كه براي همه حكومت هاي ملي وصالح مطرح بوده به اين قرار دانست:     -1 امنيت     -2 عمران وآبادي     -3 اصلاح امور اقتصادي     -4 عدالت     -5 مبارزه با ظلم وظالم     اجراي ساير احكام وقوانين اسلام نيز به تحقق اين فريضه بستگي دارد بديهي است تحقق امر به معروف ونهي از منكر به اين معنا و وسعت خودنيازمند ايجاد وتشكيل حكومت اسلامي واقعي است زيرا امر به معروف ونهي از منكري كه تحقق آن ضامن تحقق اين مسائل اجتماعي است وهم ضمانت اجراي ساير قوانين اسلام بستگي به تحقق آن دارد الزاما به معني قوه مجريه يعني دولت وحكومت مي باشد كه اين هم نهايت درجه در مضمون ومفهوم اجتماعي آن خواهد بود.(27)     اما متاسفانه اين مضمون اجتماعي در قرن اخير دستخوش تحريف شده و در نتيجه چنين مفهوم زنده اي جاي خود را به مفهومي مرده وباطل داده و به صورت تعدادي از مسائل انفرادي بي اهميت يا كم اهميت در آمده است.     به عنوان مثال امر به معروف ونهي از منكر بايد طوري باشد كه عنوان اضرار و ايذاي مومن به خودنگيرد. گويي اهداف اين فرضيه عظيم تنها مومن آ ن هم يك فرد مومن است وبا كفار ،ظالمين ومسلمان نماها كاري ندارد!